<< terug  naar de nieuwspagina ·

· door Ronald Koekkoek en Marian Geurtsen · · 

· LINKS ·

winnaar!

programma ruimte en mobiliteit

6 oktober 2005
kersentuin wint ruimte en mobiliteitsprijs 2005

toespraak juryvoorzitter

Kersentuin wint ruimte en mobiliteitsprijs - 6 oktober 2005

"Toen ik vijf was, werd in Amersfoort –de stad waar ik vandaan kom- een grote ingreep gedaan. De rondweg werd aangelegd. Daarvoor moest de singel rond de binnenstad dichtgegooid worden. Ik liep er elke dag langs als ik naar de kleuterschool ging. Geur van water, zon en regen in het water. Ergens in de zomer van 1957 breken slopers de brug af en storten kruiers de beek vol met zand. Het is een enorme gebeurtenis in Amersfoort. Amersfoort zonder beek bestáát eenvoudigweg niet. Ik vind het vreselijk en verzin een list. Ik bewaar een perzikpit. Die pit stop ik in de grond op de plek waar de rondweg zal moeten komen. Ik weet het zeker: uit de pit komt een boom die eens de grote weg zal doen openscheuren. In onze tuin hebben we zo’n boom met mooie zachte bloemen in het voorjaar en dikke vette vruchten in de zomer. Niemand zal een perzikboom kappen, want daar is-ie te mooi voor. En de perziken te lekker ! 

De boom is er nooit gekomen en heeft het tij dus niet kunnen keren, maar ik weet nog precies waar ik die perzikpit in de grond stopte. 
Iedereen heeft wel ergens een perzikpit verstopt op de plekken waar hij woont. Wij, de inrichters van Nederland moeten daar voorzichtig mee omgaan. Dáár gaat het vandaag vooral over. 

De prijs die ik mag uitreiken, was in 1957 in elk geval NIET naar de gemeente Amersfoort gegaan. De rondweg was een monodisciplinair bedacht gewrocht. De stad moet bereikbaar zijn met de auto en dus heb je een grote weg nodig en als daar dan geen ruimte voor is, dan demp je gewoon de beek. Het kost een paar centen, maar dan ben je ook in één keer klaar! In het Nederland van na de oorlog zijn vele beken gedempt….

Anno 2005 weten we beter: alles heeft met alles te maken. Voor een goed plan, een plan dat in positieve zin iets toevoegt aan de ruimtelijke kwaliteit, dat duurzaam is en maatschappelijk gedragen wordt moet je vanuit vele perspectieven de vraag analyseren. Het antwoord is altijd gelegen in een complex van antwoorden. Samenwerking is de sleutel. Zeker: het is niet eenvoudig, maar wel erg de moeite waard.

De Ruimte en Mobiliteit prijs 2005 wordt toegekend aan een plan waarin op een succesvolle wijze woningbouw en mobiliteit worden aangepakt. 
Het was een feest om de acht genomineerde plannen te mogen beoordelen. Wat een creativiteit, wat een trots en wat een diversiteit kwamen we tegen. In de gesprekken met mijn collega juryleden (Pieter Tordoir en Frank le Clerq), enthousiast en deskundig ondersteund door Rianne Zandee, Merijn Martens en Ronald Buiskool heb ik weer veel nieuwe dingen geleerd. Ik wil u graag deelgenoot maken van een paar waarnemingen.

De criteria op grond waarvan de beoordeling moest plaats vinden, waren tevoren benoemd. Nog even kort in steekwoorden
• samenwerken
• realiseren
• innoveren, van bijvoorbeeld regelgeving en financiering
• kopieerbaar
• inspireren

De jury voegde daar duurzaamheid en toekomstvastheid, innovaties in de aanpak en lef aan toe. Vernieuwing zonder een beetje risico nemen is immers uitgesloten. Met andere woorden: hoe ondernemend bent u geweest in de planvorming.
We zochten dus in de plannen naar slimheid, lef, gevoel en kennis van zaken.
Wat we vonden in de plannen:
• Grote diversiteit: de ingezonden projecten die staan voor een gecombineerde aanpak van ruimtelijke en verkeerskundige projecten kwamen uit de stad (Almere) en uit de regio (Dantumadeel en Schijndel), waren groot (Wageningen) of klein (Kersentuin) en kwamen uit alle landsdelen. Soms lag de aanleiding van het project in een nieuw aan te leggen infrastructuur, soms lag de start juist in een ruimtelijk programma (Bossckens).
• Door creatieve samenwerking slim inzetten van schaars geld (Heiloo-Limmen)
• Grote trots: iedereen laat met graagte zien met wie, voor wie en welke plannen gemaakt zijn
• Verschillende vormen van participatie: in Wijbosch heeft letterlijk ‘heel het dorp’ meegedacht, in de Kersentuin ontstond het initiatief van onderaf.
• Maar het allerbelangrijkste: in alle plannen was er sprake van een zoektocht naar de wijze waarop de uniciteit, de identiteit van de plek door de ingrepen verder versterkt kan worden. Dat betekent dat er bij het maken van plannen voor een nieuwe inrichting, óók nagedacht wordt over de mensen die er gebruik van gaan maken. Wat willen we voor dorp zijn, wat willen we voor mensen uitnodigen in onze stad, dorp, centrum te wonen, te leven, te winkelen, een samenleving op te bouwen. Heel hartverwarmend, heel erg noodzakelijk ook. De opmerking ‘een dorp kan niet winnen van een stad’ is ten gunste van het dorp omgedraaid: de stad zoekt naar het dorp, het dorp bevestigt de fijne netwerken van de oude samenleving. It needs a village to raise a child, dát straalt dit uit.

Dan nu het belangrijkste moment op deze dag vol kennis en inspiratie: de bekendmaking van de winnaar van de Ruimte&Mobiliteitsprijs 2005. De jury heeft een andere keuze gemaakt dan het publiek. 
Wij hebben met overtuiging gekozen voor een plan dat uitmunt in lef, slimheid, gevoel, kennis van zaken, ondernemerschap en innovatie. Een plan met toekomstwaarde. Sterker nog: een plan dat nooit ‘af’ is, een plan als proces, een plan als beweging. Integraal in al zijn facetten, een wegbereider, gemaakt vanuit het perspectief van de eindgebruiker. Sterker nog: dóór de eindgebruiker. 
We rekenen er op dat deze prijs zal leiden tot een grotere beweging, en groeiende olievlek van kleine initiatieven. Smarth growth noemen ze dat in the states.
Ik ben er trots dat ik de prijs mag uitreiken aan de mannen en vrouwen van De Kersentuin".